De energietransitie is in volle gang, maar één ding wordt steeds duidelijker: ons stroomnet kan het tempo nauwelijks bijbenen. En dit wordt steeds meer een probleem. We naderen een punt waarop we geen nieuwe huizen meer kunnen aansluiten, bedrijven worden afgeremd in hun groei en zelfs thuis het risico op stroomuitval toeneemt. Dat zijn scenario’s waar we in Nunspeet niet op zitten te wachten.
Afgelopen week bezocht ik de GEA top van het Gelders Energieakkoord. Hier werd opnieuw benadrukt hoe groot de opgave is én hoeveel kansen er liggen wanneer we anders durven kijken. Overal in Gelderland worstelen gemeenten met dezelfde vraag: hoe houden we het energienet toegankelijk en betrouwbaar terwijl de vraag blijft groeien?
De landelijke reflex is vooral gericht op het uitbreiden van het energienet. Natuurlijk is dat nodig, en er wordt op grote schaal geïnvesteerd. Maar de vraag is of dat op tijd komt en of het voldoende is. De groei van elektrisch vervoer, warmtepompen en inductiekoken gaat sneller dan de graafmachines kunnen bijhouden. Alleen bouwen aan meer capaciteit is daarom geen houdbare strategie.
De echte vraag is daarom: kunnen we niet veel slimmer omgaan met de energie die we al hebben?
Zo sprak ik onlangs iemand die een extreem goed geïsoleerd en luchtdichte woning had gebouwd. In deze woning is nauwelijks verwarming of koeling nodig. Dat is geen toekomstmuziek; het bestaat al. Elke kilowattuur die je niet hoeft te gebruiken, hoeft ook niet door het net. Daarom is het zo belangrijk dat in het nieuwe coalitieakkoord wordt ingezet op isolatie van woningen. Het is misschien niet het meest spectaculaire onderdeel van de energietransitie, maar wel één van de meest effectieve.
Daarnaast liggen er grote kansen in slimme technische oplossingen die nu al op lokaal niveau kunnen worden ingezet: in woningen, straten en complete wijken. AI maakt deze oplossingen toegankelijker en versnelt hun toepassing. Denk aan systemen die apparaten automatisch inschakelen wanneer het net voldoende capaciteit heeft, of aan wijken waar energieopslag en slim laden piekbelasting voorkomen. Zoals tijdens de GEA-top werd benadrukt, ligt de sleutel voor de toekomst niet alleen in meer netcapaciteit, maar vooral in slimmer netgebruik.
Daarom moeten we lokale initiatieven die hiermee experimenteren actief stimuleren en ondersteunen. Niet alleen omdat ze bijdragen aan de oplossing, maar ook omdat ze laten zien dat de energietransitie niet iets is dat ons overkomt. Het is iets waar we ook zelf vorm aan kunnen geven.
Misschien komen we dan tot een verrassende conclusie: dat een grootschalige uitbreiding van het energienet minder noodzakelijk is dan we nu denken. Niet omdat we minder ambitieus zijn, maar omdat we slimmer worden. Zo houden we ook in de toekomst in de zomer onze hoofd koel en in de winter onze voeten warm!
